منخل در صفت شمشيرش گويد : ابيض كالرجع رسوب اذا * ما ثاخ فى محتفل يختلى شمشيرى كه مانند رجع در ضربتش برّان هر گاه فرو رود در عضوى قطع مىكند زجاج گويد : رجع بارانست زيرا مىآيد و قطع مىشود و باز مىآيد و بند مىشود . الصدع : شكاف است و صدع الارض شكاف خوردن آنست به سبب روئيدن گياهان و اقسام آن زراعتها و درختانست . اعراب : مَا الطَّارِقُ ، ما استفهاميه و جمله مبتداء و خبر آن متعلّق به ادريك در محلّ مفعول دوّم و سوّم است ، و قول خدا ، يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ عامل در آن فعل مضمر است كه دلالت مىكند بر آن قول خداى تعالى ، على رجعه لقادر ، و تقديرش اينست يرجعه يوم ابلاء السرائر ، بر ميگرداند او را در روز ظاهر شدن سريرها و جايز نيست كه مصدر در آن عمل كند زيرا كه از صله آن مىباشد ، و فرق گذارده ميان آنكه عاملش مصدر باشد و يا فعل مضمر بقول او . . . لَقادِرٌ ، و جايز است كه عامل در آن قول خدا القادر باشد ، و رويدا صفت مصدر محذوف است ، و تقديرش امهالا رويدا مىباشد . تفسير : خداوند سبحان قسم ياد كرد ، و فرمود ( وَ السَّماءِ ) يعنى سوگند به آسمان ، و بعضى گفته‌اند به پروردگار آسمان ، و ما در سورهء قبل بيان كرديم قول در معنى سمارا ( وَ الطَّارِقِ ) و او كسى است شبانه مىآيد . ( وَ ما أَدْراكَ مَا الطَّارِقُ ) و اين جهتش اينست كه اين نام اطلاق